Budsjett 2026 og økonomiplan 2027-2029

1.Framlegg til handlings- og økonomiplan for perioden 2026-2029 blir godkjent med dei endringane som kjem fram i kommunestyret si handsaming. 2.Fyrste året i handlings- og økonomiplanen for perioden 2026-2029 blir vedteken som årsbudsjett for drift og investeringar for året 2026. 3.Kommunestyret vedtek årsbudsjett for drift og investering som går fram av budsjettskjema Bevilgningsoversikt drift (§ 5-4) og Bevilgningsskjema investering (§ 5-5). 4.Godtgjersle til ordføraren blir sett til 85% av stortingsrepresentantløn. 5.Låneopptak til investeringar jamfør kommunelova § 14-15 blir for 2026 sett inntil kr 116.893 mill. Låneopptaket utgjer ingen vesentleg finansiell risiko for Vågå kommune. 6.Låneopptak til vidareutlån jamfør kommunelova § 14-17 blir for 2026 sett inntil kr 20 mill. 7.Driftstilskot til Vågå kyrkjelege fellesråd blir sett til kr 3,3 mill. for 2026.

8. Kommunestyret vedtek følgande handlingsreglar:

1. Netto driftsresultat skal årleg budsjetterast til minimum 1,75 % av brutto driftsinntekter.

2. Disposisjonsfond skal utgjere minimum 15 % av brutto driftsinntekter ved utgangen av økonomiplanperioden.

3. Netto renteeksponert gjeld skal over tid ikkje overstige 100 % av sum driftsinntekter.

Endringsforslag frå Vågå AP:

Budsjett 2026 og økonomiplan 2027-30 Generelt Utfordringane for Vågå har vore dei same i 2025 som dei siste åra: bandlegging i samband med flomsituasjonen, stram kommuneøkonomi og manglande areal for næring og bustad.

Sistnemnte er kritisk, sidan dette medfører at vi opplev utfløtting og manglande innfløtting som i sin tur gjev befolkningsnedgang og mangel på arbeidskraft.

Vågå AP er glade for at kommunedirektøren sjølv har teke inn att punkt vi vart nedstemte på i fjor i sitt budsjett for 2026. Dette gjeld mellom anna auka grunnbemanning innan Helse og Omsorg og stllinga som Ungdomskonsulent.

Driftsbudsjettet 2026 Som folkevalde har vi ikkje tilgang på det spesifiserte tallbudsjettet. Dette betyr at dei fleste av våre forslag går på politiske mål for å oppretthalde eller forsterke politiske mål.

Kommunedirektør

• Informasjon. I budsjettet for 2025 vart stllinga som informasjonskonsulent fjerna, medan kommunane omkring oss gjekk andre vegen og satsa på dette området. Behovet for informasjon/marknadsføring blir viktig framover for å tiltrekkje seg arbeidskraft, spesielt innan helse og omsorg men også innan andre sektorar. Det er også viktig for å trygge innbyggjarane våre i ei stadig urolegare verd. Vågå AP forventar difor at dette arbeidet blir prioritert høgare i åra som kjem. Mål: det blir lagt fram ei politisk sak i 2026 med forslag til korleis det kommunale informasjonsarbeidet skal løysast. Helse og meistring

• Tiltak for å redusere sjukefråver. Det er eit urovekkjande høgt fråvær innan helse og meistring. Årsakene er sjølvsagt fleire, men stort arbeidspress er ofte peikt på som ein av hovudårsakane. Dette har vore ei stor utfordring gjennom 2025. Mål: det totale fråveret i sektoren skal i 2026 ned med 1 % samanlikna med 2025. Det totale fråværet i sektoren skal i 2026 ned med minst 1prosentpoeng samanlikna med 2025. Skule, barnehage og kultur

• Utfordringar med fråver og arbeidspress i skule og barnehage. Gjennom høyringsuttala frå Fagforbundet og utsegn i siste møtet i HOKO, er vi gjort kjent med utfordringane i sektoren. Dette er det viktig å ta tak i. Mål: Gjennom 2026 blir det arbeidd aktivt med å finne tiltak og desse blir innarbeidd i budsjett og økonomiplan for 2027-2031.

• Leirskuleopphald med vekt på friluftsliv. Gjennom mange år har Vågå kommune ha eit tilbod om ei veke på Maurvangen med vekt på friluftsliv og uteaktivitetar. I 2025 vart dette kutta ut, men at ein skulle sjå på alternativ. Vågå AP kan ikkje sjå at det har vore reist sak om alternativ og det må difor reisast sak for HOKO i 2026. Mål: I 2026 blir det reist sak i HOKO med eit alternativ til opphaldet på Maurvangen.

• Til disposisjon for Ungdomsrådet. Budsjettposten til Ungdomsrådet vart tidlegare fjerna. Vågå AP meiner det er viktig at ungdommane sjølve kan prioritere det dei er interessert i. Ikkje minst vil dette vera motiverande for å engasjere seg i Ungdomsrådet. Vågå AP vil redusere posten till «disposisjon till Formannskapet» med kr. 100.000,- slik at Ungdomsrådet har ein eigen budsjettpost.

• Gratis symjing ein kveld i veka. I samband med bygging av ny symjehall, vart det skapt store forventningar om tilboda dette ville gje. Vågå AP meiner at dette er eit lågterskeltilbod, der alle skal kunne delta. Hoko får ei eige sak der dei praktiske løysingane blir lagt fram. Vågå AP vil finansiere dette gjennom å redusere posten til «disposisjon til administrasjonssjefen» med inntil kr. 100.000,-.. Teknisk

• Støtte til private vegar. Gjennom fleire kommunestyreperiodar har dette vore eit omdiskutert tema. Både med kommunal/privat veg og med kommunalt vintervedlikehald. Sist periode vart det vedteke ei ny fordeling som no ser ut til å ha gått seg på plass. Desse private vegane er viktige, ikkje berre for dei som bur langs med dei, men også for andre. Eit døme er Øverbygdsvegen på Lalm som er gjennomgangsveg mellom Sjårdalsvegen og Brekka. Vågå AP støttar det felles forslaget om å ta inn att 400.000,-.

• Utbygging i Grindstugulego. Vågå AP er glad for at dette prosjektet har kome så godt i gang. Mangel på bustader er ein av dei største utfordringa vi står overfor, Det er viktig å oppretthalde det store engasjementet som er skapt og difor ha ei god framdrift. Mål:

Fyrste etappe skal vere byggjeklar hausten 2026.

• Næringsareal. Heller ikkje i 2025 har vi ftt fram konkrete næringsareal. Flaumsituasjonen har sjølvsagt lagt ein dempar, men no når dette blir skyvd lengre fram i tid, må arbeidet med næringsareal forserast. Mål: I 2026 blir det lagt fram ei sak med alternative nye næringsareal. Endringar driftsbudsjettet ihht formannskapets forslag Endring av handlingsregel 3 blir sett til 100%

Tilskot ungdomsrådet 50 000 Gratis symjing ein kveld i veka 100 000 Redusert løyving «til disposisjon for formannskapet» -50 000 Redusert løyving «til disposisjon for kommunedirektør» -100 000 Vågå AP v/Gruppeleiar Geir Inge Stadeløkken

Endringsforslag frå Vågå SV til forslag til årsbudsjett 2026 og økonomiplan 2026-2029 Vågå SV meiner at kommunedirektøren har gjort eit godt arbeid med årsbudsjett 2026 og økonomiplan 2026-2029. Måten budsjett og økonomiplan blir lagt fram på er oversiktleg og godt å arbeide med.

Vi har likevel nokre forslag til endringar. Kommunen er i ei tid der drift og investeringar er prega av eldreomsorg. Vågå-samfunnet skal vera eit mangfaldig samfunn med framtidsoptimisme, godt representert med alle aldersgrupper. Dette må også speglast i våre økonomiske prioriteringar, og Vågå SV foreslår difor eit sett tiltak som vi meiner vil bidra positivt inn for fleire samfunnsgrupper.

Tiltak driftsbudsjett 2026 2027 2028 2029

Bustadtilskot til unge vaksne 600 000

Bemanning Vågå bibliotek 350 000 350 000 350 000 350 000

Rekruttering helsesektoren 250 000

Sum auke i driftsbudsjettet: 1 200 000 350 000 350 000 350 000

Tiltak investeringsbudsjett Langtidsplanen for vedlikehald av kommune

Vedlikehald Vågå ungdomsskule bygg: Flytte kr 650 000 frå 2027 til 2026 for

tiltaka solskjerming og oppvarming. SV trekkjer sitt forslag om å flytte gjennomføring av tiltak på ungdomsskulen frå 2027 til 2026. AP, SP og SV foreslår å flytte fram utgreiing av 1.-10. skule frå 2027 til 2026. Rapport blir framlagt seinast oktober 2026.

Bustadtilskot til ungdom:

Til budsjettet for 2025 foreslo Vågå SV å opprette bustadtilskot til unge vaksne, dekt av disposisjonsfondet. Forslaget vart ikkje vedteke og vi fremjer det her på nytt. Ungdom og unge vaksne er særleg sårbare i den vanskelege situasjonen som rår i bustadmarknaden, m.a. fordi utlånsforskrifta stiller krav til 10 % eigenkapital ved kjøp av bustad. Fleire kommunar i Gudbrandsdalen har innført ordningar med bustadtilskot. Vågå SV ønskjer at Vågå kommune i praksis skal syne at vi ønskjer unge vaksne veldig velkomne til å etablere seg her, og at vi treng dette. Stabilt og auka innbyggjartal er positivt også for tilgang på arbeidskraft og skatteinntektene. Skal vi byggje kommunen må vi satse på ungdom og unge vaksne. Vågå SV foreslår at Vågå kommune i 2026 yter bustadtilskot på kr 200 000 til privatpersonar under 35 år som byggjer eller kjøper bustad til eige bruk i kommunen. 2026 skal vera eit år for å teste ut ordninga, men intensjonen er at dette skal vera ei fast ordning.

Forslag til vedtak:

Vågå kommune yter bustadtilskot på kr 200 000 til privatpersonar under 35 år som byggjer eller kjøper bustad til eige bruk i kommunen. Tilskotet skal vera eit supplement til søkjarar som manglar eigenkapital, jf. utlånsforskrifta for bankane.

Det blir avsett kr 600 000 til ordninga frå disposisjonsfond. Det blir utarbeidd retningsliner for ordninga. Bemanning ved Vågå bibliotek Vi støttar formannskapets forslag om investering i ombygging og meirope bibliotek, som vil gjera bruken meir fleksibel og biblioteket meir synleg og sentralt i bygdebildet. Investeringa må sjåast i samanheng med bemanning, og meirope bibliotek vil ikkje vega opp for ulempene med lågare bemanning. Lågare total stillingsressurs berører dei tilsette og særleg besøksgruppene unge, eldre og flyktningar, til dømes dersom ein ikkje lenger kan ha ordinær opningstid laurdagar og gjennomføre arrangement. Dei negative konsekvensane vil bli ekstra synlege ved sjukefråvær og i feriar.

Forslag til vedtak:

Bemanninga ved Vågå bibliotek blir ikkje redusert med 50 %. Kr 350 000 til dekking av stilling blir teke frå auke i dei frie midla.

Midlar til rekruttering til helsesektoren Innan tenesteområdet Helse og meistring har det i inneverande år vore store utfordringar knytt til sjukefråvær, og som konsekvens stor vikarbruk. I tillegg har rekruttering vore krevjande, med få søkarar på utlyste stillingar. Det ser ut til å vera i betring den siste tida, og det er vi glade for å sjå. For å fortsette det gode arbeide med rekruttering foreslår Vågå SV at det blir sett av midlar øyremerkt dette.

Forslag til vedtak:

Vågå kommune set av kr 250 000 frå disposisjonsfond til arbeid med rekruttering innan helsesektoren. Tiltak på Vågå ungdomsskule Ungdomsskulen ber preg av å vera nedprioritert over fleire år. I budsjettet foreslår ein å utsette det store vedlikehaldsetterslepet til utgreiinga av 1.-10. skule og avklaringar som følgje av denne er gjort. Utgreiinga er planlagd i 2027. Vågå SV meiner at det er riktig å prioritere delar av vedlikehaldstiltaka tidlegare, og foreslår derfor at to tiltak som er planlagde i 2027 blir flytta fram til 2026. Dette gjeld solskjerming og oppvarming (bytte av panelomnar), som kan bidra til å betre inneklimaet ved skulen. Forslaget fører ikkje med seg endring i det totale investeringsbudsjettet.

Forslag til vedtak:

Tiltaka solskjerming og byte av panelomnar i langtids vedlikehaldsplan for Vågå ungdomsskule blir flytta fram og gjennomført i 2026, totalt kr 650 000.

Oppfølging av kommunedelplan for klima, energi og miljø Kommunestyret vedtok kommunedelplan for klima, energi og miljø i februar 2024. I tiltaksdelen er det mange gode og ambisiøse tiltak. Det er verdt å merke seg at i framlegget til økonomiplan heiter det at «dei neste fire åra må kommunen arbeide med å følgje opp tiltaksdelen slik at planen blir aktivt brukt.». Vi er ein del av eit grønt skifte, og Vågå kommune må gå framfor med eit godt eksempel. Filmserien «Kå keinn e gjera» trekker fram konkrete tiltak frå tiltaksdelen og viser korleis vi kan bidra som lokalsamfunn og som enkeltpersonar. Filmserien er finansiert med eksterne midlar. Vågå SV foreslår ikkje ei konkret løyving til klima og miljø i denne omgang, men oppfordrar til å fortsette å søke eksterne midlar slik at tiltaksdelen blir følgd opp. For Vågå SV: Anne Silje Berg og Ola Iver Røe Forslag frå BL/SP:

• Det bli lånt 20 000 000 i staden for 4 000 000 til lån til vidare utlån (Startlån)

• Det blir teke inn att 400 000 i støtte til private vegar. Avstemming punkt for punkt:

Forslag frå AP:

Tekstdel:

Desse punkta blir teke inn i tekstdelen som verbalvedtak:

Informasjon: Endring - Det blir orientertet om korleis det kommunale informasjonsarbeidet vert løyst på fyrste kommunestyremøte, Samrøystes Tiltak for å redusere sjukefråver i helse og meistring med 1 prosentpoeng, Samrøystes Utfordringar med fråver og arbeidspress i skule og barnehage, Samrøystes Utbygging av Grindstugulego: Samrøystes Næringsareal, Samrøystes Leirskuleopphald, Samrøystes Taldel:

Forslag frå AP:

Til disposisjon for Ungdomsrådet, Forslaget vart nedstemt med 7 mot 10 røyster (Harald Sve Bjørndal, Karola Wenzel, BL, SP stemte i mot) Gratis symjing for barn og unge - Trekt Støtte til private vegar (vegfond) kr. 400 000 i 2026 skal det dekkjast av disposisjonsfond og frå 2027 skal det dekkjast av driftsmidlar, Samrøystes

Forslag frå BL/SP - Taldel:

Startlån - Lån til vidare utlån vart auka til kr. 20 000 000, Samrøystes Forslag frå Vågå SV:

Kr. 350 000 til auke i bemanning på bibliotek, nedstemt med 15 mot 2 røyster (Ap; BL; og SP) Kr. 250 000 til arbeid med rekruttering helsesektoren, nedstemt med 15 mot 2 røyster (AP, BL og SP)

Investeringsprosjekt:

Forslag frå SV, SP, AP:

Flytte fram utgreiing av 1.-10. skule frå 2027 til 2026. Rapport blir framlagt seinast oktober 2026. Samrøystes

Endringsforslag frå Vågå AP til pkt. 8.3 i formannskapets framlegg: Renteeksponert gjeld skal over tid ikkje overstige100% av sum driftsinntekter, Samrøystes Formannskapet sitt framlegg med unntak av pkt. 8.3 vart samrøystes vedteke.