Handlings- og økonomiplan for 2025-2028 og årsbudsjett 2025

Ål kommunestyre vedtek Handlings- og økonomiplan for 2025-2028 og årsbudsjett 2025 med slike hovudpunkt - tilvising til dokument kalla "Formannskapet sitt framlegg 0912.2024 (etter høyringsuttaler):

1. Skatt:

a. Skatt på formue og inntekt og dessutan selskapsskatt for 2025 blir fastsett til dei maksimalsatsar som er vedteke av Stortinget

b. Ål kommune skriv ut eigedomsskatt etter Eigedomsskattelova (Eskl.) §§ 2 og 3. Utskriving av eigedomsskatt følgjer Eskl. § 3, bokstav a

c. Skatteøyret for næringseigedom blir sett til 7 ‰ med heimel i Ekskl. §§ 10 og 11, fyrste ledd

d. Skatteøyret for bustad- og fritidseigedomar blir sett til 2 ‰ med heimel i Eskl. §§ 10 og 11, fyrste ledd

e. Det blir skrive ut eigedomsskatt på det særskilde skattegrunnlaget i samsvar med overgangsregelen i Eskl. §§ 3, 3.de ledd, fyste punktum. Det særskilde grunnlaget skal i 2024 vere lik 1/7 av differansen mellom eigedomsskattegrunnlaget i 2018 og 2019 som har sin bakgrunn i at produksjonsutstyr og installasjonar ikkje skal reknast med i grunnlaget for verk og bruk som frå og med 2019 blir sett på som næringseigedom.

f. Skatteøyret for det særskilde skattegrunnlaget er 7 ‰ i samsvar med overgangsreglane til Eskl. §§ 3 og 4, fyrste ledd, siste punktum

g. Eigedomsskatten blir skrive ut i minst to terminar, maksimalt 6 terminar i samsvar med Eskl. § 25. Eigedomsskatten blir skrive ut saman med andre kommunale avgifter.

2. Driftsbudsjettet for 2025 blir vedteke i samsvar med skjema løyvingsoversikt drift §5-4, første ledd – side 83.

Korrigert sum løyvingar drift, netto kr 574 713 000,-

3. Driftsbudsjettet pr. sektor – nettorammar – for 2025 blir vedteke i samsvar med fordeling i skjema løyvingsoversikt drift §5-4, andre ledd – side 84

4. Investeringsbudsjettet blir vedteke i samsvar med løyvingsoversikt investering etter §5-5, første ledd side 87:

Investeringsutgifter eigne investeringar – netto kr 165 498 000,- Tilskot til andre sine investeringar kr 550 000,- Eigenkapitalinnskot KLP kr 1 500 000,- Sum investeringar kr 167 548 000,-

5. Investeringsbudsjettet pr. prosjekt blir vedteke i samsvar med oversikt løyvingsskjema §5-5, andre ledd side 88.

6. Investeringane finansierast ved overføring frå drift med kr 80 603 000,- og kr 48 579 000,- som opptak av lån med 35 års avdragstid.

7. Rådmannen får fullmakt til å ta opp lån slik:

a) I Husbanken til vidareutlån (startlån) med kr 10 000 000,-, dette lånet skal ha 30 års avdragstid

8. Formannskapet får delegert fullmakt til å løyve inntil kr 200 000,- frå «Formannskapets pott»

9. Rådmannen får i samsvar med økonomireglementet og i samråd med formannskapet mynde til å disponere inntil kr 400 000,-

10. Kommunen sine betalingsordningar, eigenbetaling, avgifter og gebyr blir vedteke i samsvar med satsar synt i gebyrliste på side 96 -122 i Handlings- og økonomiplan 2025-2028 og årsbudsjett 2025.

11. Økonomiplanen sine år 2025-2028 blir retningsgjevande for vidare kommunal planlegging

12. Ål kommunestyre vedtek å busette 20 flyktningar i 2025. Flyktningar som skal busettast i Ål kommune grunna gjenforeining med familie vil kome i tillegg til desse 20 flyktningane

13. Kommunestyret ber administrasjonen om å koma tilbake med sak i 2025 vedr. Ål idrettshall til budsjett 2026

14. Kommunestyret ber administrasjonen utarbeide ein investeringsplan for Ål kulturhus for innarbeiding i økonomiplan frå 2026

15. Ål kommunestyre har ambisjonar om å auke grunnbemanninga i både barnehagar og omsorgstenesta. Grunna manglande kvalifiserte søkjarar ser Ål kommunestyre det ikkje hensiktsmessig å auke med høvesvis to og to stillingar for budsjettåret 2025. Om ein likevel får kvalifiserte søkjarar vil kommunesytret auke potten til grunnbemanning i revidert budsjett våren 2025. Ål kommunestyre er svært bekymra for bemanningsutfordringane.

16. Kommunestyret gir rådmannen fullmakt til å korrigere summane i punkta ovanfor i samsvar med kommunestyret sitt vedtak til driftsbudsjett 2025.

Kommunestyret har behandla sak 116/2024 i møte den 19.12.2024

Behandlinga av saka starta med at gruppeleiarane for kvart parti hadde kvar si overordna innleiing. Dagfinn Bøygard for Arbeiderpartiet, Jørund Li for Høgre, Ola Terje Oleivsgard for Senterpartiet, Liv Torunn Gullstein Torpe for Framstegspartiet, Marit Sehl for Sosialistisk Venstreparti og Sissel Urke for Venstre. ------------ Spørsmål om habilitet:

Tore Arnegard (Sp) som styremedlem i Tid stiftelsen og Ingunn Solberg Skalle (Ap) som dagleg leiar for Tid kafé og landhandel reiste under behandlinga av saka spørsmål om sin habilitet når det gjeld punktet om skulematprosjektet. Dette med heimel i forvaltningslova §6 e. Ordførar Solveig Vestenfor (Ap) synte til at saka ikkje berre gjeld skulemat, men er ei overordna plan med samrøystes innstilling, og at dei to representantane derfor ikkje er inhabile. Kommunestyret var samd i dette, og dei vart begge samrøystes kjent habile.

Ola Terje Oleivsgard (Sp) synte til at det over budsjettet vert løyvd tilskot til Ål Historielag og at dette tilskotet går til Bygdearkivet der han er tilsett. Han reiste derfor spørsmål til om han er inhabil med heimel i forvaltningslova §6 e. Han vart samrøystes kjent habil til å behandle saka. -----------

Følgjande mindretalsframlegg frå formannskapet vart fremma:

Følgjande framlegg vart fremma av Marit Sehl (SV):

Kr. 900 000 til ordninga med bustadtilskot til unge blir ikkje vidareført.

Følgjande to framlegg vart fremma av Dagfinn Bøygard (Ap):

Arbeidstøy avd. reinhald kr. 50 000 finansiert frå disposisjonsfondet. Jonsokfeiring i regi av Sundre Vel kr. 25 000,- finansiert frå disposisjonsfondet.

Følgjande to framlegg vart fremma av Torhild Helling Bergaplass (H):

Pott (fond) for eigenandel til tiltak som NVE har godkjent kr. 2 000 000 finansiert frå dispensasjonsfondet. Kr. 837 000 av kostnadane til skulemat vert finansiert ved å ikkje løyve midlar til juriststilling.

Framlegg fremma av Anders Lunden Herfoss (Sp):

Tilleggsløyving til investering med 160 000 Torpo skule finansiert frå disposisjonsfondet til

a) 65 000 til straum og vatn ved utebod (jfr. skulehage med 150* finansiert til skulehage eksternt)

b) 65 000 til vatn ved leikehuset på vinteren (for bl.a, islegging ballbingen)

c) 30 000 til utandørsbordtennisbord

Følgjande nye framlegg vart sette fram:

Sissel Urke (V) gjorde framlegg om nytt verbalpunkt 15:

15. Kommunestyret ber administrasjonen legge fram ein heilskapeleg plan for bruk av midlar til energiøkonomisering i kommunale bygg. Planen skal synleggjere kav for tiltak som har størst forventa effekt økonomisk og energimessig. Det skal også foreligge ein plan for evaluering av tiltaka og dokumentasjon av oppnådd effekt. Tiltaket blir finansiert med avsette midlar for enøk tiltak.

Dagfinn Bøygard (Ap):

Auke løyvinga til Kårstugu med 40.000,- finansiert frå disposisjonsfondet.

Knut Einar Haug (H):

Voteringa i saka blir å gjennomføre ved at det innleiingsvis i tekstdelen til budsjettet blir røysta delt over budsjettet for 2025 og delt over handlings- og økonomiplan for 2025 - 2027.

------------

Det vart halde gruppemøter etter forslag frå Dagfinn Bøygard (Ap). ------------

Knut Einar Haug (H) trekte framlegget om delt røysting, og la i staden fram følgjande nytt framlegg:

1,5 milliardar til helsetunutbygginga blir trekt ut av økonomiplan for 2026 og 2027.

Informasjon frå ordførar Solveig Vestenfor (Ap):

Meirverdiavgifta for kommunale gebyr blir redusert frå 25% til 15% frå 1. mai 2025. Dette gjer at det blir 3 terminar på vatn- og avløpsgebyret i 2025. Deretter blir det 2 terminar årleg.

Informasjon frå rådmann Karsten Dideriksen:

Rett innstilling frå formannskapet til BUA sommarhjelp er 40 000, ikkje 400 000 som det står i tabellen.

Framlegget frå Sissel Urke (V) til nytt verbalpunkt 15 fall med 10 røyster (1V, 7H, 2Frp).

Framlegget frå Marit Sehl (SV) om å ikkje vidareføre ordninga med bustadtilskot til unge med 900.000 fall med 9 røyster (1SV, 7H, 1Frp Finn Kirkedelen)

Votering over framlegga frå Dagfinn Bøygard (Ap):

Auke løyvinga til Kårstugu med 40.000,- finansiert frå disposisjonsfondet vart samrøystes vedteke. Løyving på 25.000,- til jonsokfeiring i regi av Sundre vel finansiert frå disposisjonsfondet fall med 8 røyster (8Ap). Løyving på 50.000,- til arbeidstøy vart samrøystes vedteke.

Votering over framlegga frå Torhild Helling Bergaplass (H):

Pott (fond) for eigenandel til tiltak som NVE har godkjent kr. 2 000 000 finansiert frå dispensasjonsfondet fall med 10 røyster (7H, 2Frp, 1Sp Tore Arnegard). Kr. 837 000 av kostnadane til skulemat vert finansiert ved å ikkje løyve midlar til juriststilling fall med 10 røyster (7H, 2Frp, 1Sp Tore Arnegard).

Det vart votert punktvis over framlegget frå Anders Lunden Herfoss (Sp) om tilleggsløyving til investering med 160.000,- til Torpo skule finansiert frå disposisjonsfondet:

Punkt a) 65 000 til straum og vatn ved utebod (jfr. skulehage med 150* finansiert til skulehage eksternt) vart vedteke med 24 mot 1 røyst (1Ap Solveig Vestenfor) Punkt b) 65 000 til vatn ved leikehuset på vinteren (for bl.a, islegging ballbingen) vart vedteke med 16 røyster (6Sp, 1SV, 2Frp, 7H), Punkt c) 30 000 til utandørsbordtennisbord vart vedteke med 16 røyster (6Sp, 1SV, 2Frp, 7H).

Framlegget frå Knut Einar Haug (H) om å trekke 1,5 milliardar til helsetunutbygging ut av økonomiplan for 2026 og 2027 fall med 9 røyster (7H, 2Frp).

Framlegget frå ordførar Solveig Vestenfor (Ap) til nytt verbalpunkt 16 vart samrøystes vedteke.

Til slutt vart samla innstilling til handlings- og økonomiplan 2025-2028 og årsbudsjett 2025 samrøystes vedteke, med endringar som var tilrådde av fleirtalet i formannskapet/økonomiplanutvalet, og med framlegg som vart sette fram og fekk fleirtal under voteringa i kommunestyret.